Çocuğunuzun konuşmasının anlaşılmaması, çoğunlukla sesleri doğru üretememesinden veya kelimeler içinde doğru kullanamamasından kaynaklanabilir. Aile içinde çocuk daha rahat anlaşılabilirken, yabancılar anlamakta zorlandığında çocuk konuşmaktan kaçınabilir ve bu durum özgüven eksikliği gibi görünebilir. Aslında çocuk konuşmak istese de, anlaşılmadığı için zorlanıyor olabilir.

Bu noktada bir uzmandan destek almak; çocuğun hem konuşma becerilerini geliştirmesine hem de kendine olan güvenini yeniden kazanmasına yardımcı olur.

Her çocuğun gelişimi kendine özgüdür ve geçmişteki koşullar ile bugünkü koşullar farklılık gösterebilir. Günümüzde ekran süresi, çevresel uyaranlar, yaşıtlarıyla ve aile içindeki iletişim sıklığı gibi pek çok faktör dil gelişimini etkileyebiliyor. Bu yüzden, her ne kadar benzer durumlar yaşamış olsanız da, çocuğunuzun mevcut gelişim sürecini dikkatle izlemek ve ona en uygun desteği sağlamak önemli. Erken farkındalık, çocuğun dil becerilerinin sağlıklı bir şekilde gelişmesine büyük katkı sağlayacaktır.

Öncelikle, kekemelik bir hastalık değildir ve bir doktorun ilaçla tedavi edebileceği bir durum olarak görülmez. Kekemelik genellikle üç yaşından sonra belirginleşir ve bazen bir korku ya da stres durumu tetikleyici olabilir, ancak bu durumun nedeni olarak görülmemelidir. Kekemelik, okuma sırasında daha az belirgin olabilir, fakat konuşurken takılmalar daha fazla ortaya çıkabilir ve bu oldukça normaldir. 14 yaş gibi bir yaşta kekemeliğin devam ediyor olması, profesyonel bir terapi desteğinin daha faydalı olacağını gösterir. Bu sayede, çocuğun ileride akademik ve sosyal yaşamında karşılaşabileceği zorluklar en aza indirgenebilir.

Kekemelik terapisi süreci kişiye özeldir ve sürenin uzunluğu, terapinin sıklığı, tamamen çocuğun ve ailenin ihtiyacına göre belirlenir. İlk olarak bir danışmanlık seansı ile başlar ve bu seansta aileye kekemelik hakkında bilgiler verilir, sorular yanıtlanır. Sonrasında ise terapi süreci, çocuğun ve ebeveynlerin terapiyi ne kadar benimsediğine, uygulamaları ne kadar hayata geçirdiğine bağlı olarak değişir. Belirli bir seans sayısı ya da kesin bir süre yoktur; süreç tamamen kişiye ve ihtiyaca göre şekillenir.

“k” ve “g” sesleri 3–4 yaş civarında, “ş” ve “r” gibi sesler ise 5–6 yaş civarında doğru üretilmesi beklenir. Ancak bu yaşlara gelinmesine rağmen hâlâ bazı sesler doğru çıkarılamıyorsa, bunun kendi kendine düzelmesini beklemek her zaman doğru bir yaklaşım olmayabilir.

Genelde ebeveynler okula başlasın düzelir diye düşünmektedirler. Şöyle düşünelim: bu sürede çocuğun yanlış bildiği ya da hiç kullanmadığı sesleri doğru üretmesi ve zamanla konuşma alışkanlığı haline gelmesini bekliyoruz. Sonra bu seslerin yazılı halleri olan harfleri tanımasını, heceleyerek doğru okumasını ve yazmasını bekliyoruz.

Üstelik bu beklentileri, zaten yoğun ve zorlu bir dönemde, çocuğun yaşıtlarından geride başladığı bir süreçte karşılamasını istiyoruz. Yani hem geriden başlıyor hem de bir an önce onları yakalayıp geçmesini bekliyoruz.

Oysa çocuğun, okula başlamadan önce sesleri doğru öğrenmesi ve buna paralel olarak akademik destek alması, ona büyük bir avantaj sağlar.

Kardeşinin doğumu kekemeliğin başlamasına bir sebep değildir. Zaman olarak aynı ana denk gelmesi kekemeliğin görünür olmasını etkilemiştir. Her çocuk takılmalar başladığı andan itibaren onlardaki farklılığın farkındadırlar. Bu sebeple en güvendiği kişiler olarak siz anne ve babalar bu durumu çocuğunuz ile konuşmalısınız. Son bir aydır gördüğünüz göz kırpmalar ve kasılmalar, çocuğunuzun kekemelikle baş etmekte zorlandığını ve bu durumun onu rahatsız ettiğini göstermektedir. En kısa sürede danışmanlık seansı alarak süreci daha sağlıklı ve kontrollü şekilde yönetmeniz önerilir.

18. ay itibariyle çocuklardan ortalama 50 sözcük kullanmaları beklenir. Eğer çocuğun kelime sayısı azsa, “anne gel”, “hepsi bitti” gibi basit cümleler kurmakta zorluyorsa; bu noktada şöyle düşünmeliyiz:
    
    Önemli olan çocuğun kaç yaşında olduğundan çok, dil gelişiminin hangi yaş düzeyinde olduğudur. Amacımız, çocuğun mevcut dil seviyesini belirleyip bu farkı kapatmak ve 2 yaş düzeyinde beklenen dil becerilerine ulaşmasını sağlamaktır.
    
    Bu yaşta yapılan her destek, çocuğun gelişimine kat kat geri döner. Bu nedenle en sağlıklı yaklaşım şudur:
    • Gelişimsel bir değerlendirme yapılmalı,
    • Çocuğun dil ve iletişim becerileri detaylı şekilde analiz edilmeli,
    • Aile sürece dair bilgilendirilmeli ve nasıl destek olabilecekleri konusunda yönlendirilmelidir.